Koncesje i zezwolenia: formy i przykłady branż regulowanych

Formy reglamentacji i przykłady branż regulowanych

Wolność działalności gospodarczej to naczelna zasada ustawy – Prawo przedsiębiorców. Nie każdą działalność można jednak rozpocząć bez zgody urzędu. W branżach regulowanych potrzebne jest zezwolenie lub koncesja, a niekiedy wpis do rejestru działalności regulowanej. Ich uzyskanie poprzedza procedura administracyjna.

Reglamentacja odbiera przedsiębiorcy pełną swobodę. Może przyjąć formę koncesji, zezwolenia albo wpisu do rejestru działalności regulowanej. Wyróżnia się też licencje, zgłoszenia lub zgody.

Podstawowymi formami w Prawie przedsiębiorców są koncesja, zezwolenie i wpis do rejestru działalności regulowanej. Licencja pojawia się dodatkowo w przepisach odrębnych i ma taki sam skutek jak zezwolenie.

Koncesja jest najbardziej restrycyjna. Zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy – Prawo przedsiębiorców dotyczy działalności o szczególnym znaczeniu dla bezpieczeństwa państwa lub obywateli albo innego ważnego interesu publicznego. Koncesja jest wymagana tylko wtedy, gdy działalności nie można wykonywać jako wolnej, na podstawie wpisu do rejestru działalności regulowanej albo zezwolenia.

Koncesja jest decyzją administracyjną uprawniającą do prowadzenia działalności w obszarach o szczególnym znaczeniu. O wydaniu lub odmowie decyduje właściwy organ po weryfikacji wniosku. Postępowanie trwa zwykle ok. dwóch miesięcy.

Koncesja pozwala państwu nadzorować dziedziny wpływające na bezpieczeństwo, gospodarkę surowcową czy środowisko. Łączy uprawnienie do prowadzenia działalności z warunkami, których przestrzeganie podlega bieżącej kontroli organu.

Przykłady branż według formy reglamentacji: koncesja – działalność górnicza, materiały wybuchowe, broń i amunicja, paliwa i energia, ochrona osób i mienia, radiofonia i telewizja, przewozy lotnicze, kasyno gry; zezwolenie – sprzedaż alkoholu, apteka lub hurtownia farmaceutyczna, obrót wyrobami akcyzowymi; wpis do rejestru – przetwarzanie lub zbieranie odpadów; licencja – rzeczoznawca majątkowy, adwokat, architekt, doradca podatkowy, licencja transportowa.

Koncesji wymagają m.in.: działalność górnicza, wytwarzanie i obrót materiałami wybuchowymi, bronią i amunicją, magazynowanie i obrót paliwami, działalność energetyczna, ochrona osób i mienia, rozpowszechnianie programów radiowych i telewizyjnych, prowadzenie kasyna oraz przewozy lotnicze.

W zakresie kopalin koncesja obejmuje poszukiwanie i rozpoznawanie złóż węglowodorów oraz kopalin stałych objętych własnością górniczą, wydobywanie kopalin ze złóż, podziemne bezzbiornikowe magazynowanie substancji, podziemne składowanie odpadów i dwutlenku węgla.

W energetyce koncesja dotyczy m.in. wytwarzania, przetwarzania, magazynowania, przesyłania, dystrybucji i obrotu paliwami i energią. Wymieniane są DEE, DPG, OEE i obrót gazem.

Zezwolenie to zgoda urzędu na prowadzenie działalności. Zezwolenia wymagają m.in.: sprzedaż alkoholu, prowadzenie apteki lub hurtowni farmaceutycznej oraz obrót wyrobami akcyzowymi.

Zezwolenie wydaje się po weryfikacji, czy przedsiębiorca ma możliwości techniczne lub organizacyjne do wykonywania działalności. Przykładem są zezwolenia alkoholowe wydawane przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta.

Wpisu do rejestru działalności regulowanej wymaga m.in. przetwarzanie lub zbieranie odpadów. W zawodach prawniczych wpis do tego rejestru następuje po uzyskaniu odpowiednich uprawnień zawodowych.

Wpis do rejestru działalności regulowanej to najprostsza forma regulacji działalności gospodarczej w Polsce. W zawodach prawniczych rejestr prowadzi Okręgowa Izba Radców Prawnych lub Okręgowa Rada Adwokacka.

Do uprawnień prawniczych wymagane jest ukończenie studiów oraz co do zasady zdanie egzaminu zawodowego, np. adwokackiego lub radcowskiego. Po ukończeniu studiów i zdaniu egzaminu zawodowego prawnik może złożyć wniosek o wpis do tego rejestru. Rejestr prowadzi Okręgowa Izba Radców Prawnych lub Okręgowa Rada Adwokacka.

Licencja dotyczy m.in. zawodów wymagających specjalnego wykształcenia lub uprawnień, np. rzeczoznawcy majątkowego, adwokata, architekta, doradcy podatkowego. Ma taki sam skutek jak zezwolenie. W praktyce oznacza zgodę na podjęcie i wykonywanie działalności gospodarczej, a jednocześnie potwierdza posiadanie określonych uprawnień. Wymieniana jest także licencja transportowa w Polsce.

Do regulowanych sektorów należą m.in. obrót napojami alkoholowymi i gastronomia. Wśród obszarów regulowanych wymienia się też wyroby tytoniowe, saszetki nikotynowe, e-papierosy, zamówienia publiczne, HR i agencję zatrudnienia, e-sport, sankcje gospodarcze, crowdfunding, CBD oraz prawo górnicze. Obrót alkoholem reguluje ustawa z 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.

Lista branż regulowanych jest długa. Jeśli działalność może mieć istotny wpływ na bezpieczeństwo obywateli, gospodarkę, zdrowie publiczne lub interes państwa, istnieje duża szansa, że wymaga dodatkowego pozwolenia.

Koncesję wydaje minister właściwy ze względu na przedmiot działalności, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej. Postępowanie trwa zwykle ok. dwóch miesięcy. Koncesję na sprzedaż określonych wyrobów wydaje minister związany z daną działalnością gospodarczą.

Organami reglamentacyjnymi są minister właściwy dla danej profesji, prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i prezes Urzędu Regulacji Energetyki. W obrocie alkoholem właściwy jest wójt, burmistrz albo prezydent miasta.

Ocenę, czy przedsiębiorca spełnia warunki, przeprowadza właściwy organ, np. minister czy prezes urzędu publicznego. Organ może kontrolować działalność i w ostateczności pozbawić przedsiębiorcę prawa do dalszego wykonywania działalności reglamentowanej.

Za koncesję, jej zmianę oraz promesę koncesji pobierana jest opłata skarbowa. Jej wysokość jest różna i zależy od rodzaju reglamentowanej działalności. Opłata dotyczy także zezwolenia lub wpisu do rejestru działalności regulowanej.

Działalność regulowana wymaga spełnienia szczególnych warunków określonych w przepisach prawa. Jej wykonywanie następuje po wpisie do rejestru działalności regulowanej.

Ograniczenia nakłada się m.in. ze względu na bezpieczeństwo publiczne, interes publiczny, moralność publiczną, zapobieganie przestępczości, ochronę konsumentów lub zapobieganie praktykom monopolistycznym. Brak koncesji mimo obowiązku może skutkować sankcjami przewidzianymi w przepisach danej branży.

Koncesja jest wydawana na czas oznaczony albo nieoznaczony. W praktyce może trwać od 5 do 50 lat. W czasie ubiegania się o koncesję liczą się nie tylko ogólne warunki, ale także doświadczenie czy renoma firmy.

Zezwolenie na sprzedaż alkoholu wydaje wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Opłata za dokument wynosi od 525 do 2100 zł. Wprowadzenie napojów alkoholowych do sklepu, baru czy restauracji wymaga procedury i zezwolenia. Prowadzenie restauracji wiąże się też z licencjami i zezwoleniami.

Lokal musi spełnić warunki przewidziane w przepisach, m.in. by otrzymać zezwolenie na alkohol podawany w lokalu. Zgody urzędu wymaga sprzedaż alkoholu w sklepie i alkohol podawany w restauracji. W obu przypadkach dokument wydaje ten sam organ gminy.

Podstawę koncesji stanowi art. 37 ust. 1 ustawy – Prawo przedsiębiorców. W obrocie alkoholem podstawą jest ustawa z 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.

Formy reglamentacji działalności gospodarczej w Polsce

Przykładowe branże regulowane w Polsce według formy reglamentacji

Sprzedaż alkoholu: trzy rodzaje zezwoleń zależne od procentów

Zezwolenie na sprzedaż alkoholu wydaje organ wykonawczy gminy: wójt, burmistrz albo prezydent miasta. Rodzaje są trzy.

Kryterium podziału stanowi procentowa zawartość alkoholu w napoju. Zezwolenie obejmuje sprzedaż napojów do 4,5 % zawartości alkoholu oraz piwa. Drugi rodzaj dotyczy napojów powyżej 4,5 % do 18 % zawartości alkoholu, z wyjątkiem piwa. Trzeci – napojów powyżej 18 % zawartości alkoholu.

Podstawę prawną stanowi ustawa alkoholowa. Rodzaj zezwolenia zależy więc od zawartości alkoholu w napoju. Opłata za zezwolenie na sprzedaż alkoholu mieści się w granicach 525–2100 zł.

Informacje kluczowe dotyczące zezwolenia na sprzedaż alkoholu

Zezwolenie, opłata i dane, które powinien zawierać dokument

Wydawane zezwolenie powinno zawierać rodzaj zezwolenia oraz przedmiot działalności gospodarczej. Wskazuje się w nim adres punktu sprzedaży i dane przedsiębiorcy.

Dokument podaje też numer w rejestrze przedsiębiorców lub ewidencji działalności gospodarczej oraz adres magazynu dystrybucyjnego.

Za dokument wnosi się opłatę w granicach 525–2100 zł. Opłata dotyczy zezwolenia na sprzedaż alkoholu.

Procedura uzyskania zezwolenia na sprzedaż alkoholu w Polsce

Sprzedaż tylko w wskazanym miejscu – czy internet jest dozwolony?

Zezwolenie na alkohol jest ściśle powiązane z miejscem sprzedaży. Napoje alkoholowe można sprzedawać tylko i wyłącznie w miejscu podanym we wniosku. Wymóg ten komplikuje handel w sieci.

W internecie działa wiele sklepów oferujących wino czy inne trunki, ale legalność ich funkcjonowania jest wątpliwa.

Kwestię sprzedaży alkoholu przez internet reguluje ustawa alkoholowa. Powiązanie zezwolenia z konkretnym miejscem dodatkowo utrudnia sprzedaż online. Przepisy regulują sprzedaż alkoholu przez internet i ograniczają ją, ale nie określają wprost wymogu sprzedaży wyłącznie w miejscu podanym we wniosku.

Sprzedaż detaliczna napojów alkoholowych zawierających powyżej 4,5 % alkoholu, z wyłączeniem piwa, przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży, może być prowadzona w sklepach monopolowych.

Dozwolona jest też w sklepach samoobsługowych, w których specjalnie wydzielono miejsce do tego typu sprzedaży. Można ją prowadzić również w innych placówkach prowadzących bezpośredni handel alkoholem.

Sprzedaż detaliczna mocniejszych napojów jest więc przypisana do wyznaczonych miejsc. Miejsce sprzedaży trzeba wskazać we wniosku o zezwolenie, a właściwym organem pozostaje organ wykonawczy gminy.

Z ustawy alkoholowej i interpretacji przepisów wynika, że sprzedaż napojów alkoholowych jest możliwa tylko i wyłącznie w miejscu podanym we wniosku. Legalność sklepów internetowych oferujących wino czy inne trunki jest wątpliwa.

Czy sprzedaż alkoholu przez internet jest dozwolona?

Restauracje i lokale gastronomiczne: zezwolenie na alkohol podawany na miejscu

Prowadzenie biznesu restauracyjnego w Polsce wymaga uzyskania określonych licencji i zezwoleń. Jednym z nich jest zezwolenie na alkohol podawany w restauracji; warunki, jakie lokal musi spełnić, aby je otrzymać, określają przepisy.

Za zezwolenie na alkohol w lokalu gastronomicznym również wnosi się opłatę. Dokument wydaje organ wykonawczy gminy.

Prowadzenie restauracji wymaga też spełnienia warunków przewidzianych w przepisach. Zezwolenie na alkohol podawany w lokalu wydaje organ wykonawczy gminy.

Gdy liczba koncesji jest ograniczona

Organ koncesyjny może odmówić udzielenia koncesji m.in. ze względu na zagrożenie obronności lub bezpieczeństwa państwa lub obywateli. Może też odmówić, gdy w wyniku przeprowadzonej rozprawy albo przetargu udzielono koncesji innemu przedsiębiorcy.

Przed złożeniem wniosku o koncesję trzeba zarejestrować działalność w CEIDG albo Krajowym Rejestrze Sądowym. Wniosek o rejestrację w rejestrze działalności regulowanej przedsiębiorca z CEIDG może złożyć w urzędzie gminy, wskazując organ prowadzący właściwy rejestr.

Koncesja określa zasady prowadzenia działalności. Jej ważność jest wskazana w decyzji zgodnie z przepisami sektorowymi – na czas oznaczony albo nieoznaczony.

Koncesja może być wydana na czas oznaczony albo nieoznaczony. W praktyce może trwać od 5 do 50 lat.

Podsumowanie: formy reglamentacji i przykłady branż

W obrocie alkoholem zezwolenie jest ściśle powiązane z miejscem sprzedaży. W gastronomii potrzebne są określone licencje i zezwolenia. Przed rozpoczęciem działalności trzeba ustalić właściwy rodzaj zgody.

W przypadku alkoholu podstawę prawną stanowi ustawa alkoholowa. Zezwolenie wydaje ten sam organ gminy. Opłata za zezwolenie na sprzedaż alkoholu wynosi od 525 do 2100 zł. Rodzaj zezwolenia zależy od zawartości alkoholu w napoju.

Koncesja dotyczy działalności o szczególnym znaczeniu, zezwolenie – m.in. alkoholu, a działalność regulowana – wpisu do właściwego rejestru. Licencja potwierdza uprawnienia zawodowe.

Koncesja obejmuje m.in. kopaliny, materiały wybuchowe, broń i amunicję, paliwa i energię, ochronę osób i mienia, radiofonię i telewizję, przewozy lotnicze oraz kasyno gry.

Zezwolenie dotyczy m.in. sprzedaży alkoholu, prowadzenia apteki lub hurtowni farmaceutycznej i obrotu wyrobami akcyzowymi.

Rejestr działalności regulowanej obejmuje m.in. przetwarzanie lub zbieranie odpadów oraz zawody prawnicze.

Licencja dotyczy m.in. rzeczoznawcy majątkowego, adwokata, architekta, doradcy podatkowego oraz licencji transportowej.

Opłata za koncesję, jej zmianę i promesę koncesji jest opłatą skarbową. Jej wysokość jest różna i zależy od rodzaju działalności.

Podstawę koncesji stanowi art. 37 ust. 1 ustawy – Prawo przedsiębiorców. W obrocie alkoholem podstawą jest ustawa z 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.